Każdego dnia spotykamy tysiące znaków towarowych – od logo na naszym telefonie, przez markę kawy, którą pijemy, aż po znaki na ubraniach, które nosimy. Te pozornie proste oznaczenia to potężne narzędzia biznesowe, które mogą być warte miliardy złotych. Dla przedsiębiorcy, który nie chroni swojej marki, może to oznaczać utratę lat pracy nad budowaniem reputacji w ciągu jednego dnia.
Co to jest znak towarowy?
Znak towarowy to każde oznaczenie, które służy do odróżniania towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów i usług innych firm. W praktyce jest to narzędzie identyfikacji marki, które pozwala konsumentom rozpoznać określony produkt lub usługę na rynku i kojarzyć go z konkretną firmą oraz poziomem jakości.
Zgodnie z polskim prawem, konkretnie z artykułem 120 ustawy Prawo własności przemysłowej, aby dane oznaczenie mogło być zarejestrowane jako znak towarowy, musi spełniać dwa podstawowe warunki. Po pierwsze, musi nadawać się do odróżniania towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów i usług innych firm. Po drugie, musi być możliwe do przedstawienia w oficjalnym rejestrze znaków towarowych w sposób jednoznaczny i dokładny, który pozwala każdej osobie na identyczne odczytanie znaku.
Znakiem towarowym może być praktycznie każde oznaczenie, które spełnia powyższe warunki. Najczęściej spotykamy znaki słowne, które składają się z nazw marek, sloganów reklamowych czy kombinacji liter i cyfr. Równie popularne są znaki graficzne, obejmujące loga bez tekstu, symbole graficzne i wzory ornamentalne. Bardzo często przedsiębiorcy wybierają znaki słowno-graficzne, które łączą elementy tekstowe z grafiką, tworząc kompleksowe logo firmy.
Coraz większą popularnością cieszą się także znaki przestrzenne, które dotyczą charakterystycznego kształtu produktu lub jego opakowania. Klasycznym przykładem jest charakterystyczna butelka Coca-Cola. W ostatnich latach możliwa stała się również rejestracja znaków nietypowych, takich jak określone kolory (np. charakterystyczny fioletowy kolor Milka) czy dźwięki (melodia uruchamiania Nokia).
Jakie funkcje pełni znak towarowy?
Znak towarowy pełni kilka kluczowych funkcji. Ich zrozumienie pomaga lepiej docenić wartość ochrony znaku towarowego i świadomie budować strategię marki.
Podstawową i najważniejszą funkcją znaku towarowego jest funkcja odróżniająca, która umożliwia konsumentom rozróżnienie produktów lub usług różnych przedsiębiorców oferowanych na tym samym rynku. Dzięki tej funkcji klienci mogą świadomie wybierać marki, które spełniają ich oczekiwania jakościowe i cenowe. Bez tej funkcji rynek byłby chaotyczny, a konsumenci nie mieliby możliwości identyfikacji źródła pochodzenia produktów.
Równie istotna jest funkcja identyfikująca pochodzenie, która wskazuje konsumentom, że dany produkt lub usługa pochodzą od określonego przedsiębiorcy. Nie oznacza to, że znak musi ujawniać tożsamość producenta, ale gwarantuje, że wszystkie produkty oznaczone tym samym znakiem pochodzą z tego samego źródła i można oczekiwać od nich podobnego standardu.
Funkcja gwarancyjna znaku towarowego polega na tym, że znak stanowi dla konsumentów gwarancję określonej jakości produktu lub usługi. Gdy klient kupuje produkt oznaczony znanym mu znakiem towarowym, oczekuje, że będzie on spełniał te same standardy co wcześniej kupowane produkty tej marki. Ta funkcja jest szczególnie ważna w budowaniu lojalności klientów i zaufania do marki.
Znak towarowy pełni też funkcję reklamową, służąc jako narzędzie promocji i budowania wizerunku marki w świadomości konsumentów. Dobrze zaprojektowany i konsekwentnie używany znak pomaga w tworzeniu pozytywnych skojarzeń z produktem i ułatwia zapamiętanie marki przez potencjalnych klientów. W erze marketingu cyfrowego funkcja ta nabiera szczególnego znaczenia.
Nie można również zapominać o funkcji ekonomicznej znaku towarowego. Zarejestrowany znak stanowi wartościowy składnik majątku przedsiębiorstwa, który może być przedmiotem różnych transakcji gospodarczych. Można go licencjonować innym podmiotom, sprzedać, przekazać w spadku czy wykorzystać jako zabezpieczenie kredytu. Wartość niektórych znaków towarowych sięga miliardów dolarów, co pokazuje ich ogromne znaczenie ekonomiczne. W kontekście opodatkowania spółek zarejestrowane znaki towarowe wpływają również na wycenę przedsiębiorstwa i mogą stanowić istotny element w planowaniu podatkowym, szczególnie przy transferach między podmiotami powiązanymi czy przy reorganizacjach korporacyjnych. Jeśli potrzebujesz wsparcia w jednym z tych obszarów, skontaktuj się z ekspertami z kancelarii TLhub.
Jak chronić znak towarowy?
Ochrona znaku towarowego to priorytet dla każdego przedsiębiorcy, który chce zabezpieczyć swoją markę przed nieuczciwą konkurencją i budować długoterminową wartość swojego biznesu. Bez odpowiedniej ochrony prawnej znak towarowy jest narażony na bezprawne wykorzystanie przez konkurencję, rejestrację przez inne podmioty, a w konsekwencji utratę kontroli nad własną marką i trudności w egzekwowaniu swoich praw.
Najskuteczniejszym sposobem ochrony znaku towarowego jest jego rejestracja w odpowiednim urzędzie patentowym. W Polsce tym urzędem jest Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP) z siedzibą w Warszawie. Rejestracja w UPRP zapewnia ochronę znaku na terytorium Polski przez okres 10 lat z możliwością nieograniczonego przedłużania o kolejne dziesięcioletnie okresy.
Ile kosztuje rejestracja znaku towarowego?
Koszty związane z rejestracją znaku towarowego możemy podzielić na koszty jednorazowe związane ze zgłoszeniem oraz koszty okresowe. Koszty jednorazowe to:
- 400 PLN – za zgłoszenie znaku w jednej klasie towarowej
(zgłoszenie elektroniczne online) lub 450 PLN – za zgłoszenie znaku w pojedynczej klasie towarowej (w wersji “papierowej”), - 120 PLN – dopłata za każdą klasę powyżej jednej podstawowej,
- 90 PLN opłata za publikację zarejestrowanego znaku w Wiadomościach Urzędu Patentowego,
- 100 PLN – dodatkowe oświadczenie o korzystaniu z pierwszeństwa.
Do tego dochodzi jeszcze opłata okresowa za 10 lat ochrony – 400 PLN – za każdą klasę towarową.
Dla przedsiębiorców planujących działalność w całej Unii Europejskiej atrakcyjną opcją jest rejestracja znaku w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z siedzibą w Alicante w Hiszpanii. Jedna rejestracja w EUIPO zapewnia ochronę we wszystkich 27 krajach członkowskich UE, co jest znacznie bardziej ekonomiczne niż rejestracja w poszczególnych krajach. Koszt rejestracji w EUIPO wynosi obecnie 850 euro za pierwszą klasę, a proces trwa zazwyczaj 4-6 miesięcy.
Przedsiębiorcy z globalnymi ambicjami mogą skorzystać z Systemu Madryckiego administrowanego przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO). System ten pozwala na rejestrację znaku w wielu krajach jednocześnie na podstawie wcześniejszej rejestracji krajowej lub europejskiej. Chociaż proces ten jest bardziej skomplikowany i czasochłonny, umożliwia skuteczne zarządzanie międzynarodowym portfolio znaków towarowych.
Proces rejestracji znaku towarowego składa się z kilku etapów, z których każdy ma swoje znaczenie. Pierwszym krokiem jest staranne przygotowanie wniosku, które obejmuje określenie dokładnego brzmienia lub wyglądu znaku, wybór odpowiednich klas towarów i usług zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Nicejską oraz sprawdzenie dostępności znaku w odpowiednich rejestrach. Ten etap jest kluczowy, ponieważ błędy popełnione na tym etapie mogą skutkować odmową rejestracji lub problemami w przyszłości.
Po złożeniu wniosku urząd patentowy przeprowadza badanie formalne, sprawdzając kompletność dokumentów i poprawność wypełnienia formularzy. Następnie następuje badanie merytoryczne, podczas którego sprawdzane są bezwzględne przesłanki odmowy rejestracji, w tym, czy znak ma charakter odróżniający i czy nie jest opisowy lub mylący dla konsumentów.
Jeśli znak przejdzie pozytywnie przez badanie, zostaje opublikowany w Biuletynie Urzędu Patentowego, co rozpoczyna trzymiesięczny okres sprzeciwowy. W tym czasie każda osoba może zgłosić sprzeciw wobec rejestracji znaku, jeśli uważa, że narusza to jej wcześniejsze prawa. Po upływie okresu sprzeciwowego lub po rozpatrzeniu ewentualnych sprzeciwów, urząd wydaje pozytywną decyzję i znak zostaje wpisany do rejestru.
Ważnym aspektem ochrony znaku towarowego jest poprawne używanie symbolu ®, który można stosować wyłącznie po uzyskaniu pozytywnej decyzji i wpisie znaku do rejestru. Wcześniejsze używanie tego symbolu może skutkować karami finansowymi za wprowadzanie konsumentów w błąd. Symbol TM natomiast może używać każdy, ale nie daje on żadnej ochrony prawnej – jest jedynie deklaracją, że ktoś uważa dane oznaczenie za swój znak towarowy.
Przed przystąpieniem do rejestracji znak warto sprawdzić dostępność znaku w bezpłatnych bazach danych. Rejestr UPRP dostępny pod adresem https://ewyszukiwarka.pue.uprp.gov.pl/search/simple-search?lng=pl zawiera informacje o wszystkich polskich znakach towarowych. Dla znaków europejskich służy baza EUIPO, a dla znaków międzynarodowych – baza WIPO. Dokładne sprawdzenie tych baz może zaoszczędzić czas i pieniądze, pozwalając uniknąć kolizji z istniejącymi znakami.
Rejestracja znaku towarowego to inwestycja, która chroni najcenniejszy składnik majątku każdej firmy – jej markę. Choć wiąże się z pewnymi kosztami i wymaga czasu, zapewnia wyłączne prawo do używania oznaczenia i skuteczną ochronę przed nieuczciwą konkurencją, co w długoterminowej perspektywie przekłada się na wyższe zyski i silniejszą pozycję rynkową.
Artykuł sponsorowany